Επικονδυλίτιδα (Tennis Elbow)

Τι Είναι η Επικονδυλίτιδα;

Η επικονδυλίτιδα, γνωστή και ως tennis elbow, είναι μια πολύ συχνή πάθηση που προκαλεί πόνο και δυσφορία στην περιοχή του αγκώνα.

Οφείλεται κυρίως στην υπερβολική χρήση ή τις επαναλαμβανόμενες κινήσεις που καταπονούν τους τένοντες που εκφύονται από τον επικόνδυλο του βραχιονίου οστού και λειτουργούν ως εκτείνοντες τον καρπό.

Πόσο συχνή είναι; Κάθε χρόνο περίπου 4-6% του πληθυσμού προσβάλλεται από επικονδυλίτιδα. Η συχνότερη ηλικία εμφάνισης είναι 40-50 ετών, με τις γυναίκες να νοσούν συχνότερα. Παρόλο που συνδέεται με το τένις, λιγότερο από το 5% των περιπτώσεων αφορά τενίστες — η πλειονότητα των ασθενών είναι εργαζόμενοι με επαναλαμβανόμενες κινήσεις χεριού.

Ανατομία Αγκώνα — Γιατί Εκεί;

Η άρθρωση του αγκώνα αποτελείται από τρία οστά: το βραχιόνιο οστό και τα δύο οστά του αντιβραχίου — κερκίδα και ωλένη. Στο κατώτερο μέρος του βραχιονίου υπάρχουν δύο οστέινα εξογκώματα: ο έξω επικόνδυλος (εξωτερική πλευρά) και ο έσω επικόνδυλος (εσωτερική πλευρά).

Από τον έξω επικόνδυλο εκφύονται οι εκτείνοντες μύες καρπού και δακτύλων — ο σημαντικότερος είναι ο βραχύς κερκιδικός εκτείνων του καρπού (ECRB). Από τον έσω εκφύονται οι καμπτήρες μύες.

Λόγω της θέσης και της τεράστιας καθημερινής χρήσης, αυτοί οι τένοντες δέχονται συνεχή εφελκυστικά φορτία, καθιστώντας τους ιδιαίτερα επιρρεπείς σε μικροτραυματισμούς.

Είδη Επικονδυλίτιδας

Η πιο κοινή μορφή είναι η έξω επικονδυλίτιδα, η οποία αφορά το εξωτερικό μέρος του αγκώνα και συχνά εμφανίζεται σε αθλητές του τένις ή σε όσους εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις με τον αγκώνα.

Υπάρχει και η έσω επικονδυλίτιδα, γνωστή ως golfer’s elbow, που επηρεάζει την εσωτερική πλευρά του αγκώνα και αφορά τους τένοντες που κάμπτουν τον καρπό.

Έξω Επικονδυλίτιδα (Tennis Elbow) — Αναλυτικά

Αφορά τους εκτείνοντες μύες καρπού/δακτύλων. Ο πόνος εντοπίζεται στο εξωτερικό του αγκώνα και επιδεινώνεται με:

• Χειραψία και άνοιγμα βάζου.
• Σήκωμα αντικειμένων με ίσιο τον αγκώνα.
• Χρήση εργαλείων (κατσαβίδι, σφυρί).
• Γύρισμα χερουλιού πόρτας, κηπουρική.

Αντιπροσωπεύει το 70-80% όλων των περιπτώσεων επικονδυλίτιδας.

Έσω Επικονδυλίτιδα (Golfer’s Elbow)

Αφορά τους καμπτήρες μύες καρπού/δακτύλων. Ο πόνος εντοπίζεται στο εσωτερικό του αγκώνα και επιδεινώνεται με κινήσεις κάμψης καρπού, ισχυρή λαβή και ρίψη. Σπανιότερη από την έξω επικονδυλίτιδα, εμφανίζεται συχνά σε παίκτες γκολφ, μπέιζμπολ, αλλά και σε υδραυλικούς και οικοδόμους.

 

Τενοντίτιδα ή Τενοντοπάθεια; — Η Σημαντική Διαφορά

Πολλοί ασθενείς αναφέρονται στην επικονδυλίτιδα ως «τενοντίτιδα». Αυτό όμως είναι ανακριβές και η διάκριση έχει άμεση κλινική σημασία.

Τενοντίτιδα = οξεία φλεγμονώδης αντίδραση (υπάρχει φλεγμονή). Τενοντοπάθεια = εκφυλισμός χωρίς οξεία φλεγμονή. Έρευνες έχουν δείξει ότι στην επικονδυλίτιδα υπάρχει ελάχιστη ή καθόλου οξεία φλεγμονή — πρόκειται ουσιαστικά για τενοντοπάθεια.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

• Οι επαναλαμβανόμενοι μικροτραυματισμοί προκαλούν εκφυλισμό του κολλαγόνου τύπου Ι (ισχυρό) και αντικατάστασή του με κολλαγόνο τύπου ΙΙΙ (ασθενέστερο).
• Η κορτιζόνη (αντιφλεγμονώδης) ανακουφίζει βραχυπρόθεσμα αλλά δεν αντιμετωπίζει την υποκείμενη τενοντοπάθεια — γι’ αυτό οι υποτροπές είναι συχνές.
• Το PRP (αυξητικοί παράγοντες) και οι ασκήσεις έκκεντρης ενδυνάμωσης στοχεύουν στην αναγέννηση του κολλαγόνου — είναι πιο αποτελεσματικά μακροπρόθεσμα.

Αυτός είναι και ο λόγος που η επικονδυλίτιδα χρειάζεται υπομονή: ο εκφυλισμένος τένοντας αναγεννάται αργά λόγω φτωχής αιμάτωσης — ο χρόνος ανάρρωσης μπορεί να φτάσει τους 9-12 μήνες.

Αίτια Επικονδυλίτιδας

Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στην επικονδυλίτιδα είναι οι εξής:

• Αυξημένη χρήση του αγκώνα: επαναλαμβανόμενες κινήσεις που απαιτούν χρήση των μυών του αντιβραχίου (τένις, γκολφ, μαγείρεμα, χειρισμός εργαλείων).
• Μηχανικές ανωμαλίες: κακή τεχνική στην εκτέλεση κινήσεων ή λανθασμένη εργονομία.
• Γήρανση: μειώνει την αντοχή του τενοντίου ιστού.

 Επαγγέλματα και δραστηριότητες υψηλού κινδύνου:

• Ξυλουργοί, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, οικοδόμοι, ζωγράφοι.
• Κομμωτές, μασέρ, μουσικοί (βιολί, κιθάρα).
• Χρήστες υπολογιστή πολλές ώρες/ημέρα — ο σύγχρονος τρόπος ζωής με πληκτρολόγηση έχει αυξήσει δραματικά τα ποσοστά.
• Αθλητές τένις (~50% θα παρουσιάσουν επικονδυλίτιδα κάποια στιγμή), γκολφ, ρίψεων.
• Απότομη επαναφορά σε άθλημα ή δραστηριότητα μετά από μεγάλη αποχή.

Συμπτώματα Επικονδυλίτιδας

Τα κυριότερα συμπτώματα της επικονδυλίτιδας περιλαμβάνουν:

• Πόνο και αίσθημα καύσου στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα.
• Δυσκαμψία στον αγκώνα, με περιορισμένη δυνατότητα κίνησης.
• Ευαισθησία κατά την άσκηση πίεσης στην περιοχή του επικονδύλιου.
• Πόνος που επιδεινώνεται με δραστηριότητες που απαιτούν χρήση του αγκώνα.

Ο πόνος τείνει να είναι πιο έντονος το πρωί ή μετά από περιόδους αδράνειας και μπορεί να επιδεινώνεται με τη χρήση του αγκώνα.

Στάδια εξέλιξης:

• Αρχικό στάδιο: πόνος μόνο με πίεση στην περιοχή — εμφανίζεται μετά την άσκηση.
• Μεσαίο στάδιο: πόνος κατά τη δραστηριότητα — δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις (άνοιγμα βάζου, χειραψία).
• Προχωρημένο στάδιο: πόνος ηρεμίας — ο ασθενής δεν μπορεί να σηκώσει ούτε ένα ποτήρι νερό.

Διάγνωση Επικονδυλίτιδας

Για την ακριβή διάγνωση της επικονδυλίτιδας, ο γιατρός ξεκινά με κλινική εξέταση, κατά την οποία ζητά από τον ασθενή να κινήσει τον αγκώνα σε διάφορες θέσεις, ώστε να εντοπίσει τον πόνο και να αξιολογήσει τη λειτουργία της άρθρωσης.

Επιπλέον, μπορεί να ζητηθούν απεικονιστικές εξετάσεις όπως ακτινογραφίες, υπερηχογραφήματα ή μαγνητική τομογραφία (MRI) για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη φλεγμονής ή άλλων προβλημάτων στους τένοντες.

Απλό τεστ αυτοδιάγνωσης: Σταθείτε πίσω από μια καρέκλα, πιάστε το πάνω μέρος της με τις παλάμες στραμμένες προς τα κάτω και με ίσιους αγκώνες και προσπαθήστε να τη σηκώσετε. Αν αυτό προκαλεί πόνο στο εξωτερικό του αγκώνα, το αποτέλεσμα είναι θετικό για έξω επικονδυλίτιδα.

Σημαντικό: Το ΗΜΓ (ηλεκτρομυογράφημα) χρησιμοποιείται για διαφοροδιάγνωση από σύνδρομα παγίδευσης νεύρων — ιδίως όταν συνυπάρχουν μουδιάσματα.

Θεραπεία Επικονδυλίτιδας

Η συντηρητική θεραπεία είναι η πιο συνηθισμένη προσέγγιση για τη θεραπεία της επικονδυλίτιδας. Περίπου το 80% των ασθενών εμφανίζει πλήρη υποχώρηση συμπτωμάτων εντός ενός έτους με σωστή αντιμετώπιση.

Πάγος (Κρυοθεραπεία) & Ξεκούραση

Στην οξεία φάση:

• Εφαρμογή πάγου 15-20 λεπτά, 3-4 φορές/ημέρα — μειώνει τον πόνο και τη φλεγμονώδη αντίδραση.
• Ξεκούραση και αποφυγή των επιβαρυντικών κινήσεων για 1-2 εβδομάδες.
• Μπορεί να συνδυαστεί με τοπική μάλαξη για αποσυμφόρηση.

Η αποφυγή της δραστηριότητας-αιτίας είναι η πιο σημαντική παρέμβαση στα αρχικά στάδια.

Νάρθηκας Επικονδυλίτιδας (Περιαγκωνίδα)

Η χρήση ειδικού νάρθηκα (περιαγκωνίδα) που τοποθετείται στο άνω αντιβράχιο κάτω από τον αγκώνα μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο. Δρα μειώνοντας την τάση που ασκείται στην εκφορά των τενόντων.

Σημαντική επισήμανση: ο νάρθηκας δεν βοηθά σε όλους τους ασθενείς — σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Η χρήση του πρέπει να γίνεται κατόπιν οδηγίας ιατρού.

Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα

Φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη και η ναπροξένη μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής.

Προσοχή: χρησιμοποιήστε τα επιφυλακτικά εάν τα λαμβάνετε για πάνω από 2 εβδομάδες — υπάρχει κίνδυνος γαστρεντερικών επιπλοκών. Δεν αντιμετωπίζουν την υποκείμενη τενοντοπάθεια, αλλά ανακουφίζουν τον πόνο στην οξεία φάση.

Φυσικοθεραπεία

Ο φυσιοθεραπευτής μπορεί να χρησιμοποιήσει τεχνικές για την αποκατάσταση της κινητικότητας και την ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τον αγκώνα.

Αποτελεσματικές τεχνικές:

• Ασκήσεις έκκεντρης ενδυνάμωσης — η πιο τεκμηριωμένη μέθοδος για αναγέννηση τένοντα.
• Manual therapy / myofascial release.
• Τεχνική ξηράς βελόνας (dry needling).
• Διατάσεις εκτεινόντων μυών αντιβραχίου.
• Εκπαίδευση εργονομίας εργασίας και τεχνικής αθλήματος.

Εγχύσεις PRP

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εγχύσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP) μπορούν να βοηθήσουν στην αναγέννηση των τενόντων και την επιτάχυνση της επούλωσης.

Το PRP είναι η πιο στοχευμένη θεραπεία για τενοντοπάθεια καθώς παρέχει αυξητικούς παράγοντες για αναγέννηση κολλαγόνου. Δείτε αναλυτικά: Βιολογικές Ενέσιμες Θεραπείες

Ενέσεις Κορτιζόνης

Ειδικές ενέσεις κορτιζόνης μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή και να ανακουφίσουν τον πόνο στην οξεία φάση.

Σημαντική επιφύλαξη: Έρευνες έχουν δείξει ότι παρόλο που η κορτιζόνη ανακουφίζει βραχυπρόθεσμα (3-6 εβδομάδες), μακροπρόθεσμα τα αποτελέσματα είναι χειρότερα σε σύγκριση με τη φυσικοθεραπεία μόνη. Επαναλαμβανόμενες ενέσεις μπορεί να προκαλέσουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις τένοντα. Εάν χρησιμοποιηθεί, πρέπει να συνδυαστεί με φυσικοθεραπεία.

Κρουστικά Κύματα

Η θεραπεία με κρουστικά κύματα μπορεί να μειώσει τον πόνο και να ενισχύσει την επούλωση των κατεστραμμένων τενόντων. Δείτε: Κρουστικός Υπέρηχος

Ασκήσεις για Εξω Επικονδυλίτιδα

Οι ασκήσεις αποτελούν τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μακροπρόθεσμης αντιμετώπισης — ιδίως οι ασκήσεις έκκεντρης ενδυνάμωσης. Εκτελούνται χωρίς πόνο ή με ήπια ενόχληση. Συνιστάται εποπτεία φυσικοθεραπευτή για σωστή τεχνική.

1. Δύναμη Λαβής

Πιέστε μια τυλιγμένη πετσέτα ή μπάλα τένις για 10 δευτερόλεπτα, χαλαρώστε 5 δευτερόλεπτα. Επαναλάβετε 10 φορές. Αρχικά χωρίς αντίσταση.

2. Έκταση Καρπού

Ακουμπήστε το αντιβράχιο στο γόνατο με παλάμη προς τα κάτω. Κρατήστε ελαφρύ βάρος. Ανυψώστε γρήγορα τον καρπό, κατεβάστε αργά. 3 σετ × 10 επαναλήψεις.

3. Tyler Twist (η πιο τεκμηριωμένη άσκηση)

Χρησιμοποιείτε εύκαμπτη ράβδο (Flexbar). Κρατήστε την κάθετα με τον πονεμένο καρπό σε πλήρη έκταση. Στρέψτε τη ράβδο με το άλλο χέρι, εκτείνετε και τους δύο βραχίονες μπροστά σας. Αφήστε αργά τον τραυματισμένο καρπό να κάμψει ξεβιδώνοντας τη ράβδο. 3 σετ × 15 επαναλήψεις/ημέρα.

4. Υπτιασμός Αντιβραχίου

Ακουμπήστε αντιβράχιο στο γόνατο. Κρατήστε βάρος από το άκρο. Γυρίστε γρήγορα παλάμη προς τα πάνω, αφήστε αργά να γυρίσει κάτω. 3 σετ × 10 επαναλήψεις.

5. Διατάσεις Εκτεινόντων

Εκτείνετε τον πονεμένο αγκώνα, με βοήθεια του άλλου χεριού κάμψτε τον καρπό και τα δάχτυλα προς τα κάτω. Κρατήστε 30 δευτερόλεπτα. Επαναλάβετε 3-5 φορές.

Πότε Πρέπει να Προβείτε σε Χειρουργική Θεραπεία;

Σε περιπτώσεις που η συντηρητική θεραπεία αποτυγχάνει και ο πόνος συνεχίζεται για μήνες, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι απαραίτητη. Ο Δρ. Ιωάννης Κορμπάκης ως εξειδικευμένος χειρουργός τενόντων πραγματοποιεί τη συγκεκριμένη επέμβαση για την αποτελεσματική αποκατάσταση αυτής της πάθησης.

Η χειρουργική επέμβαση περιλαμβάνει καθαρισμό των εκφυλισμένων τενοντίων ιστών και επανακαθήλωση του υγιούς τμήματος με ειδικά ράμματα. Μπορεί να πραγματοποιηθεί:

• Ανοιχτή μικροχειρουργική: μικρή τομή, άριστη ορατότητα για σύνθετες περιπτώσεις.
• Αρθροσκοπική: μέσω πολύ μικρών τομών, ταχύτερη αποκατάσταση.

Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία. Ο ασθενής εξέρχεται την ίδια ημέρα και η μετεγχειρητική αποκατάσταση είναι ταχεία.

Πρόληψη Επικονδυλίτιδας

• Προθέρμανση μυών αντιβραχίου πριν από αθλητική δραστηριότητα.
• Σωστή τεχνική στο άθλημα ή εργασία — κακή τεχνική ρεβέρ στο τένις είναι η κλασική αιτία.
• Ελαφρύτερος εξοπλισμός και ρακέτες με μεγαλύτερη λαβή για λιγότερη καταπόνηση.
• Ενδυνάμωση μυών αντιβραχίου ως πρόληψη — ασκήσεις κάμψης/έκτασης/περιστροφής καρπού.
• Τακτικά διαλείμματα κατά τη χρήση υπολογιστή — κάθε 45-60 λεπτά.
• Σε πρώτα σημάδια πόνου: άμεση μείωση δραστηριότητας για αποφυγή χρόνιας πάθησης.

Η επικονδυλίτιδα του αγκώνα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ενοχλήσεις στην καθημερινότητα, αλλά με την κατάλληλη διάγνωση και θεραπεία, η πλειονότητα των ασθενών αναρρώνει πλήρως χωρίς την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης. Ο Δρ. Ιωάννης Κορμπάκης, με την εκτενή του εμπειρία στη χειρουργική τενόντων, μπορεί να σας βοηθήσει στην άμεση και αποτελεσματική αποκατάσταση αυτής της πάθησης.

Συχνές Ερωτήσεις Επικονδυλίτιδας Αγκώνα

• Τι προκαλεί την επικονδυλίτιδα του αγκώνα;
  Η επικονδυλίτιδα προκαλείται κυρίως από υπερφόρτωση ή επαναλαμβανόμενη χρήση των τενόντων του αγκώνα, όπως σε αθλητές ή εργαζόμενους με επαναλαμβανόμενες κινήσεις.
• Ποιες είναι οι πιο συχνές θεραπείες για την επικονδυλίτιδα;
  Οι πιο συχνές θεραπείες περιλαμβάνουν ξεκούραση, πάγο, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, νάρθηκα, φυσιοθεραπεία, ασκήσεις έκκεντρης ενδυνάμωσης, εγχύσεις PRP και — σε επιλεγμένες περιπτώσεις — κορτιζόνη.
• Πόσο καιρό διαρκεί η ανάρρωση από την επικονδυλίτιδα;
  Η ανάρρωση ποικίλλει. Ήπιες περιπτώσεις: 6-8 εβδομάδες. Σοβαρές ή χρόνιες: έως 9-12 μήνες. Η «παγίδα» είναι η πρόωρη επιστροφή στη δραστηριότητα με τα πρώτα σημάδια βελτίωσης — οδηγεί σε παλινδρόμηση.
• Χρειάζεται χειρουργείο για την επικονδυλίτιδα;
  Η χειρουργική επέμβαση απαιτείται μόνο σε περιπτώσεις όπου οι συντηρητικές θεραπείες δεν είναι αποτελεσματικές μετά από 6 μήνες. Η πλειοψηφία (80%+) αντιμετωπίζεται συντηρητικά.
• Ποιες δραστηριότητες πρέπει να αποφεύγω με επικονδυλίτιδα;
  Αποφύγετε δραστηριότητες που απαιτούν υπερβολική χρήση του αγκώνα, όπως βαριά ανύψωση, αθλητισμός ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις που προκαλούν πόνο. Η κίνηση δεν αντενδείκνυται — απαγορεύεται η επιβαρυντική κίνηση.